Amateka y’ishyaka ry’abakridistani rizwi nka PKK riharanira impinduka mu bihugu by’abarabu

Yanditswe na Kuwa 9/05/2017, Saa 11:38:22 Yasuwe inshuro 154

Ubusanzwe ishyaka PKK biva ku mpine y’amagambo y’igikiride (Parti ya Karkerên Kurdistan) mu zindindimi bikaba bisobanuye Ishyaka ry’abakozi riharanira amatwara y’abakuridizisitani cyangwa Le Parti des travailleurs du Kurdistan.

Ishyaka PKK rikaba ryarashinzwe mu mwaka 1978 ari nk’umutwe wa Politiki kandi ufite ingabo zo mu bwoko bw’abakiride. Iri shyaka rya PKK rikaba ryari rifite ibikorwa kandi riharanira impinduka mu bihugu bya Turukiya, Siriya, Irani ndetse hamwe na hamwe mu gihugu cya Irak.

Ishyaka rya PKK nyuma yo gushyiraho ingabo zifite intwaro zikomeye ndetse n’amafarashi, mu mwaka wa 1984 mu gihugu cya Turukiya niho bemeje ko umutwe wa PKK ushyizwe ku rutonde rw’imitwe yitwara nk’ibyihebe cyangwa abaterabwoba ku isi. Icyakoze iri shyaka rya PKK rikaba ryari rigamije ubwigenge bw’intara y’amajyepfo ashyira uburasirazuba bwa Turukiya ahanarizwaga umubare munini w’abaturage bo mu bwoko bw’abakiride. Ikindi baharaniraga bifuzaga ko umuco wabo utakomeza gukandamizwa muri Leta zituwemo n’ubwoko bw’abakiride kandi bakarekura imbohe zafashwe zo mu barwanyi bo mu mutwe wa PKK ndetse bakarekura n’umuyobozi wabo mukuru Abdullah Öcalan wajyanywe gufungirwa mu kirwa cya Imrali mu majyaruguru ashiryara uburengerazuba wa Turukiya mu 1999.

Ishyaka rya PKK ryakomeje kugenda rihindura imikorere, aho ryifuzaga kugira uruhare muri za politiki z’ibihugu bituwemo n’abaturage bo mu bwoko bw’abakiride, bashakaga ko bemerwa nk’umutwe wa politiki kandi ibice abakiride zigafatwa nka Leta zigize ibyo bihugu.

Icyakoze muri Kanama 1997 ishyaka rya PKK ryashyizwe ku mugaragaro ku rutonde rw’imitwe y’iterabwoba, iki cyemezo gishyigikirwa na Canada, Leta Zunze ubumwe z’Amerika, Umuryango w’ubumwe bw’ibihugu by’I Burayi, Australiya, Turukiya, Nouvelle-Zélande ndetse n’ubwongereza. Icyakoze iki cyemezo ku rundi ruhande nticyakiriwe kimwe, kuko urukiko Rwambere Rwiremezo mu muryango w’ubumwe bw’ibihugu by’uburayi rwatesheje agaciro ibyemezo byose byafashwe n’umuryango w’ubumwe bw’ibihugu by’uburayi mu 2002 ku mutwe wa PKK.

Umutwe wa PKK wongeye gushyirwa ku rutonde rw’imitwe y’iterabwoba n’umuryango w’ubumwe bw’ibihugu by’I Burayi tariki ya 15 Nyakanga 2008. Icyakoze tariki ya 30 Gicurasi 2008 nibwo George W. Bush Perezida w’America yagaragaje ko ahangayikishijwe n’ibikorwa by’umutwe wa PKK asinya itegeko rigamije guhangana n’umutwe wa PKK mu bucuruzi wakoraga bw’ibiyobyabwenge, bityo ufatirwa ibihano mu rwego rw’ubukungu.

Ibintu byakomeje kuba bibi ndetse umutwe wa PKK ugaragaza ibikorwa by’iterabwoba mu 199 nyuma y’aho Abdullah Öcalan umuyobozi washinze umutwe wa PKK afatiwe mu gihugu cya Kenya ku bufatanye bw’inzego z’ubutasi za Turukiya, America ndetse na Israel. Abdullah Öcalan uyu muyobozi yaje gukatirwa igihano cy’urupfu kuko yashinze umutwe w’iterabwoba, ibikorwa by’ubwiyahuzi bitangira kwiyongera gutyo mu gihugu cya Turukiya. Imyigaragambyo nayo yakomeje kwiyongera nk’Imbere y’Ambasade ya Israheli mu Budage, bamagana Mossad arizo nzego z’ubutasi za Israheli mu guta muri yombi Abdullah Öcalan. Si aha habaye imyigaragambyo ikomeye, kuko n’Ambasade y’ubugiriliki I Londre yaribasiwe bikomeye.

Umutwe wa PKK wakomeje kongera ibikorwa by’ubushotoranyi ndetse no kugaba ibitero cyane ku butaka bw’igihugu cya Turukiya cyane mu mwaka 2009 aho bamwe mu barwanyi bawo baguye mu bitero byari bigamije kubangamira amatora ya minisitiri w’intebe wa TurukiyaRecep Tayyip ErdoÄŸan,

Mu mwaka wa 2013 umutwe wa PKK nyuma y’amakuru yashyizwe ahagaragara n’inzego z’ubutasi za Turukiya, basanze PKK yaratangiye kugirana imikoranire n’imitwe y’abamujahadiste batangira kujya bagaba ibitero ku nzego z’umutekano za Turukiya.

Ibi bikaba byaratumye mu mwaka wa 2014 umutwe wa PKK n’abacancuro bo mu mutwe wa YPG bagiye bagaba ibiteroshuma bituma abaturage bagera ku bihumbi 200 bahungira mu mpinda z’imisozi ya Sinjar muri Irak, abandi bakurwa mu byabo.

Kubona inkunga k’umutwe wa PKK

Kuva 1979 intego ya Abdullah Öcalan washinze umutwe wa PKK yaharaniye ubwigenge bw’abakomoka mu bwoko bw’abakiridizistani. Mu 1980 ubwo yakoraga coup d’État ikaburizwamo yahungiye I Damas kugeza mu 1998. Yafashe icyemezo cyo kwerekeza ku mugane w’uburayo kugaragaza akarengane n’ibibazo abakomoka mu bwoko bw’abakiridizistani bahura na byo. Iminsi myinshi yayimaze I Roma ndetse no mu Burusiya mbere yo gutabwa muri yombi muri Kenya, n’inzego z’ubutasi za Mousad, CIA n’iza Turukiya.

Umutwe wa PKK rero waje guhabwa imfashanyo n’igihugu cy’Uburusiya, Ubugiliki ndetse n’igihugu cya Chypre.

Guhezwa kw’abakiride bikaba byaratumye abarwanya ubutegetsi bwo muri Armaniya bihuza mu rwego rwo kugaragaza Jenoside yakorewe abanyarumeniya ibashe kwemerwa ku isi. Abarwanyaga Leta ya Arumeniya bafashije ingabo z’abakuride bo mu mutwe wa PKK gufata ibice bimwe by’igihugu cya Irak barahatura. Ingabo za Irak zikomoka mu bwoko bw’abakuride zakomeje gukingira ikibaba abo mu mutwe wa PKK bafashe amajyaruguru ya Irak ngo badaterwa n’ingabo za Turukiya cyane cyane mu gihe cy’intambara yo mu kigobe cya Golfe mu 1991.

Izindi nkunga umutwe wa PKK inzego z’ubutasi zagaragaje ko bazikuraga mu bucuruzi bw’ibiyobyabwenge byacuruzwaga ku mugabane w’uburayi birimo ibyo mu bwoko bwa Heroine. Ubu bucuruzi bakaba barabukoze mu gihe gisaga imyaka 20, aho benshi mu bayobozi bo mu mutwe wa PKK bagiye batabwa muri yombi bakora ubwo bucuruzi bw’ibiyobyabwenge.

Kugeza ubu umutwe wa PKK ukomeje ibiganiro by’amahoro na Leta z’ibihugu abarwanyi b’uyu mutwe uherereyemo.


      

Tanga igitekerezo

-->